Zelf noemt Tjarda Struik (Putten, 17 april 1986) het burgemeesterschap de mooiste baan ter wereld. Als burgemeester van Leiderdorp probeert Struik, die nog maar vijf procent ziet, juist door haar zichtbaarheid het ambt dichter bij de mensen te brengen. Humor, zelfspot en TikTok helpen haar daarbij. „Ik ben niet een of andere dikdoener in een ivoren toren. Ik ben ook gewoon een persoon die fouten maakt.”

Veertig jaar geleden werd Struik geboren in de Veluwse gemeente Putten. Toen ze zes jaar oud was, begon haar zicht achteruit te gaan. Ze bleek een progressieve oogziekte te hebben. Langzaamaan werd haar zicht steeds slechter. Inmiddels ziet ze nog voor vijf procent en is haar zicht stabiel. Haar beperking weerhield de Puttense er niet van een carrière op te bouwen. Ze behaalde diploma’s in de psychologie en werd gemeenteraadslid in Zeist. In 2023 werd ze burgemeester van Leiderdorp.

Struik: „Na bijna drie jaar als burgemeester heb ik wat meer het gevoel hoe ik het ambt wil invullen. In het begin is dat nog helemaal zoeken. Daar kun je je niet op voorbereiden. Daarbij ben ik verhuisd en moest ik mijn plek vinden in het dorp. Dat kost allemaal tijd. In mijn geval misschien nog wel meer, omdat ik niet kan zien. Maar ik voel me goed en ik voel me thuis in Leiderdorp.”

Schoolplein
Voelt ze zich inmiddels dan ook al een echte Leiderdorpse? „Nou, ik denk niet dat dat zo ineens komt. Het is niet zo dat je hier je verhuisdozen neerzet en denkt: nu ben ik een Leiderdorper. Dat is iets dat groeit. Ik heb kinderen die hier naar school gaan en daar sta ik op het schoolplein. Ik loop met mijn stok heel veel door het dorp, want dat is ook een manier voor mij om mensen te ontmoeten. Het is niet dat ik op iemand af kan stappen omdat ik ze herken, maar mensen doen dat wel bij mij. Dat maakt dat ik me thuis voel.”

Marketingzinnetje op TikTok
Dat contact met mensen vindt overigens niet alleen op het schoolplein of in de straten van Leiderdorp plaats. Struik is actief op TikTok (@tjardastruik) en een bekend ‘blindfluencer’. Daardoor is zij ook ver buiten Leiderdorp bekend. Op TikTok volgen 198.700 mensen haar. Haar video’s zijn zelfs goed voor 7,4 miljoen likes. Aan het begin kreeg ze veel vragen van volgers waarom ze de camera niet inkeek. Struik bedacht daar iets op. „Daar heb ik wel een paar dagen op geoefend. Ik ben niet blind, maar ook niet slechtziend, dus wat is het dan? Toen bedacht ik: ‘Hoi, ik ben Tjarda en ik ben bijna blind.’ Dat is gewoon mijn marketingzinnetje.”

Met haar account wil ze duidelijke doelen bereiken. „Om te laten zien dat je met een beperking echt nog wel meer kunt dan je denkt. Daarnaast wil ik met mijn account het burgemeestersambt wat dichter bij de mensen brengen. Ik ben niet een of andere dikdoener in een ivoren toren. Ik ben ook gewoon een persoon die fouten maakt.” Bovendien levert het account haar ook in haar werk wat op. Bijna alle jongeren in Leiderdorp kennen Struik via sociale media. Soms roepen ze haar bij haar voornaam. „Is dat handig? Dat weet ik niet, maar ik heb wel toegang tot ze. Ik kan gewoon naar zo'n groepje toe lopen en dan met ze in gesprek gaan. Dat vind ik wel mooi.”

Ondanks de dagelijkse confrontatie met haar beperking via TikTok, is het Struik gelukt er ook een positieve draai aan te geven. „Ik heb me op momenten echt rot gevoeld over mijn ogen en dat is nog steeds wel eens zo. Maar dat mijn beperking nu ineens omgedraaid wordt, en dat het dus iets cools is, vind ik wel mooi. Ik geloof dat daar ook echt de verandering zit. Verandering zit wat mij betreft niet in het activistisch aan een hek vastketenen en zeggen dat mensen met een beperking niet genoeg kansen krijgen. Ik doe het door het positieve te laten zien en wat er allemaal wél kan.”

De reacties op haar TikTok-account zijn veelal positief. Bovendien opent haar TikTok-roem deuren bij grote organisaties. „Of als ik de weg kwijt ben in Leiderdorp, en dat heb ik best vaak, dan brengt een inwoner me naar huis. Of ik mag even naar binnen komen en krijg een kop koffie en wijst diegene me daarna de weg.”

Slachtoffer van deepfakepornovideo
Maar helaas heeft Struik ook de nare kanten van sociale media meegemaakt. Vorig jaar werd ze slachtoffer van een deepfakepornovideo. Bij monde van een Leiderdorps raadslid klonk het dat dit er nu eenmaal bij hoort als je als publiek persoon actief bent op sociale media. „Dat doet wat met je. Ik ben wel op een bepaalde leeftijd en ik heb wat levensjaren achter me. Ik kan tegen een stootje, maar zo’n opmerking gaat ook over meisjes die tien of twintig jaar jonger zijn dan ik, bij wie dit ook gebeurt. Die kunnen hun rug niet goed recht houden als de hele klas over zo’n video praat. Daar word ik wel boos van.” Later bood het bewuste raadslid excuses voor de opmerking aan.

De mooiste baan ter wereld
Nare ervaringen of niet: Struik vindt dat ze de mooiste baan ter wereld heeft. „Ik vind het heel zielig voor al die mensen die geen burgemeester zijn. Als burgemeester mag ik heel dicht bij de mensen komen en iets voor ze betekenen. Voordat ik burgemeester werd, snapte ik die zin niet eens. Maar het is écht zo. Doordat je het ambt bekleedt, kun je dus iets voor een individu of een groep betekenen. Dat vind ik heel eervol.”

Raadsvergadering voorzitten is topsport
Haar beperking maakt het vanzelfsprekend niet makkelijker om de mooiste baan ter wereld uit te oefenen. Toch ziet ze ook de voordelen van juveniele maculadegeneratie, zoals haar aandoening heet. „Ik zie het dan niet allemaal, maar ik voel extreem veel: hoe iemand in zijn vel zit of een spanning die oploopt. Maar het heet niet voor niets een ‘beperking’. Een raadsvergadering voorzitten is voor mij topsport. Ik kan de gezichten niet aflezen. Dat kan in sommige gevallen fijn zijn, maar in de raad is het soms wel echt essentieel om de goede interventie te kunnen inzetten om de democratie te laten floreren. Dat lukt me dan soms niet. Het heeft dus voordelen en nadelen, maar ik zie nu vooral de voordelen.”    

Om eventuele oplopende spanning te doorbreken, is het soms tijd voor een grapje. „Ik houd van humor. Niet dat dat alles oplost, maar ik vind het wel belangrijk. Ook wil ik het gevoel geven dat ik als burgemeester niet de alwetende persoon ben. In mijn geval is het allemaal net wat rauwer en met iets meer humor en zelfspot, waarbij ik natuurlijk wel recht blijf doen aan het ambt. Ik kan daarin goed schakelen.”

Door veel te vinden kun je niet verbinden
Een belangrijke les leerde ze bovendien van een collega-burgemeester. „Er heeft ooit een andere burgemeester tegen mij gezegd: ‘Tjarda, door veel te vinden van mensen, kun je niet verbinden.’ En dat klopt. Het ambt heeft mij dat cadeau gegeven, want ik was daarvoor niet altijd heel onbevooroordeeld.”

Breken met het traditionele beeld van de burgemeester
Tegelijkertijd wil Struik breken met het traditionele beeld van het ambt met behulp van haar TikTok-account. Als voorbeeld wijst ze op de rol van burgemeesters in de wereld van stripverhalen. Daarin is de burgemeester steevast een man van een bepaalde leeftijd, met een hoed en een kenmerkende uitstraling. „Een beetje hautain, boven de mensen en gezaghebbend. En daar zit ook wel een stuk macht in. Ik geloof dat dat niet meer past in deze tijd.”

Maar ze twijfelt ook over de toekomstbestendigheid van het burgemeestersambt. „Ik weet niet of het ambt van burgemeester nog heel erg van deze tijd is. Ik weet niet of er nog generaties mensen komen die bereid zijn om huis en haard op te pakken om ergens burgemeester te worden. Het is echt heel intens om ergens anders te wonen, daar te werken en onzekerheid te hebben over hoe lang het duurt. Daarnaast is het een grote inbreuk op je privacy. Iedereen weet waar je woont.”

Toekomst
Struik is nu precies halverwege haar ambtstermijn van zes jaar. „Vroeger had ik allemaal meeslepende plannen voor de toekomst, maar ik vind het ambt zo veelzijdig en leuk. Ik denk daar dus nu eigenlijk nog helemaal niet over na.”

Struik vindt het bovendien een cadeau om in ieder geval nog drie jaar burgemeester van Leiderdorp te zijn. Vertrekt zij daarna, dan hoopt ze dat de inwoners haar herinneren als de burgemeester die er echt was op de momenten die ertoe deden in het leven van Leiderdorpers. „Misschien deed ze (Struik zelf, red.) het soms wat anders en had ze die beperking en was het soms aanpassen geblazen, maar ze wás er.”